أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

447

تجارب الأمم ( فارسى )

ابو على ابن مقله [ وزير ] ايشان را جدا كرده ، به اهواز فرستاده بود ، تا جيرهء ايشان از دوش پايتخت برداشته شود ، تا بتواند حقوق « ساجيان » و « حجريان » را به طور كامل پرداخت كند . ابو يوسف [ بريدى ] به ياقوت فهمانيد كه اين گروه‌ها اجازت نمىدهند كه ماليات اهواز ، به سپاهى غير اهوازى پرداخت شود و هر گاه چنين احساس كنند بر مىآشوبند . ابو عبد الله بريدى نيز از بيم جان خود از اهواز بيرون شده است ، كه مبادا پس از شكست ارجان جنگى ديگر رخ دهد . سلطان نيز خواستار فرستادن خراج به به بغداد است . * مردان بيچارهء تو نيز كه پى در پى شكست خورده‌اند به دريافت اندك بسنده مىكنند و شكيبايند . ياقوت پذيرفت و آن پول براى او به « عسكر مكرم » و « شوشتر » حوالت شد ، كه با مقدارى از آن « حجريان » را خرسند كرد و برخى را به سرداران داده ، سياهپوستان را نيز به مسجد آذينهء عسكر مكرم آورده ، به هر مرد سه درم [ 1 ] پرداخت كرد ، و با اين پول چند ماه گذران كردند . چون سال خراجى 324 آغاز شد ، سپاهيان او خواستار حقوق شده گفتند : در بينوائى شكيبا نيستند ، همچشمى در برداشت از نيكىهاى جهان ، در سرشت هر آدمى نهفته است ، هر چند ثروتمند باشد چه رسد به ما كه تهى دست نيز مىباشيم ، ما نمىپذيريم

--> [ ( - ) ] هارونيان ، منسوب‌اند به هارون بن غريب الخال پسر دائى مقتدر خليفه از سران « حجرى » ( خ 5 : 235 ) كه سنىتر از ياقوت و ديگر اطرافيان راضى بود و بر ضد ايشان قيام كرد و به سال 323 كشته شد ( خ 5 : 477 ) . - مونسيان كه نامشان در خ 5 : 474 ديده مىشود ، گويا به مونس مظفر منسوب‌اند كه به سال 317 در يك كودتاى نافرجام شركت كرد ( خ 5 : 318 به بعد ) و به سال 320 مقتدر را كشت و در سال بعد خودش به دست قاهر كشته شد ( خ 5 : 423 ) . - غلامان معتضدى ، كه در خ 5 : 60 از ايشان ياد شد ، منسوب به معتضد خليفه بودند . - غلامان سيفى كه در خ 6 : 488 ياد شده ، گويا به سيف الدوله حمدانى منسوب‌اند . براى شناختن حجريان و ساجيان ، ن . ك . خ 5 : 330 . [ ( 1 - ) ] M : هر سياهپوست با سه درم براى چند ماه گذران مىكرده است . جيره‌ها هر پنجاه يا شصت روز يك بار پرداخت مىشده است ( خ 5 : 414 و 6 : 76 ) .